Educatieve projecten voor het Limburgse onderwijs: de schoolaanpakken Dien eige taal en Wiejer in dien taal en een lesmap met een dialectkaart.


Dien eige taal voor het basisonderwijs

In 2005 zijn de eerste boekjes uitgekomen van de schoolaanpak voor het basisonderwijs, Dien eige taal. Het zijn boekjes waarin het gaat om attitudevorming van 10 tot 12-jarige leerlingen rond verschillende talen - dus ook het plaatselijk Limburgs - in hun eigen omgeving. Het is niet de bedoeling dat de leerlingen in de klas Limburgs gaan leren, maar als ze dat toevallig wel doen is dat mooi meegenomen. Wel kunnen stukken van de boekentekst dienst doen als naslagwerk: bijvoorbeeld de stukjes over het spellen van het Limburgs.

Het meest opvallende in deze aanpak is wel, dat de (autochtone) taal die de leerling als eerste taal mee de klas in brengt, de taal is van het boekje dat door die leerling gebruikt wordt. Is die taal Limburgs, dan staan er grote stukken tekst in het Limburgs in het boekje. Is die taal Nederlands, dan zijn diezelfde stukken in het Nederlands. Dat betekent dus dat de individuele leerlingen eventueel verschillende boekjes gebruiken. Geen nood: de teksten in het Nederlands lopen helemaal parallel aan de teksten in het Limburgs. De boekjes zijn trouwens ook identiek uitgevoerd.

De 'Limburgse boekjes' zijn er in verschillende dialecten. Als eerste zijn uitgaven in het Roermonds, het Brunssums, het Sittards en het Geleens samengesteld. Samen met het boekje in het Nederlands en de docentenhandleiding vormde dat het pilootproject van deze aanpak. In 2006 verschenen vertalingen in het Venloos, Kerkraads, Weerts en Maastrichts, in 2007 in het dialect van Echts en in 2010 in het Tegels en het Heerlens. De Nederlandse versie is inmiddels al vier keer herdrukt en ook van de docentenhandleiding en het Roermondse, Sittardse en Geleense boekje zijn ondertussen herziene herdrukken verschenen.

Iedere onderwijsgevende kan met deze boekjes uit de voeten. Men hoeft zelf geen Limburgs te spreken om ze met de leerlingen door te werken. 't Gaat niet om het leren, maar om attitudevorming.

Wiejer in dien taal voor het voortgezet onderwijs

In 2006 zijn de eerste boekjes verschenen van een schoolaanpak voor het voortgezet onderwijs die door de streektaalfunctionarissen ontwikkeld zijn: Wiejer in dien taal.

De aanpak is bedoeld voor leerlingen van 14-15 jaar en focust evenals de aanpak voor het basisonderwijs Dien eige taal op de tweetaligheid in Limburg. De volledige reeks bestaat uit een docentenboek en een Nederlands, Roermonds, Sittards, Geleens, Kerkraads, Venloos, Weerts, Maastrichts, Heerlens en Horster leerlingenboek. 

 

Limburgs op de kaart: lesmap

Voor het onderwijs is er in 2007 een lesmap ontwikkeld over de kenmerken van de Limburgse dialecten. De Limburgse kaartmap kan opzichzelfstaand ingezet worden, maar ook als ondersteuning bij de schoolaanpak.

Het doel van de lesmap is om leerlingen bewust te maken van het Limburgs en de verschillen tussen de dialecten binnen de Limburgse streektaal. Daarbij kan het bijdragen aan het ontstaan van een positieve houding ten opzichte van anderstalig zijn, met name ten opzichte van Limburgstalig zijn (eventueel: die houding te behouden en uit te bouwen). Het materiaal kan gebruikt worden in de hoogste groepen van de basisschool (of zelfs in de eerste klassen van het voortgezet onderwijs).

In de lesmap zit een kaart van Limburg (A4-formaat en posterformaat) waarop de verschillende dialectgebieden zijn afgebeeld. Op een apart blad zijn de kenmerken van de dialecten per gebied beschreven. De kleuren van de beschrijvingen corresponderen met de kleuren op de kaart. Verder zijn in de map een kleurplaat (ook te downloaden: Limburg_kleurplaat.pdf) en enkele lesideeën (ook te downloaden: lesideeen.pdf) te vinden voor de hoogste groepen van de basisschool.


 

Dankzij een subsidie van de Provincie Limburg kunnen deze uitgaven gratis ter beschikking worden gesteld aan Limburgse onderwijsinstellingen.

• Wilt u meer weten over Dien eige taal, Wiejer in dien taal of de lesmap, bel of mail dan even met de streektaalfunctionaris.

Ton van de Wijngaard
Huis voor de Kunsten Limburg
Kapellerlaan 36
6041 JC Roermond
Tel.: 0475 399 280
E-mail: streektaal@hklimburg.nl