heerenhof

Veelgestelde Vragen

 

Bestaat Limburgs eigenlijk wel?
Alle dialecten die in Nederlands en Belgisch Limburg gesproken worden bij elkaar duiden we aan met het woord Limburgs. Dat kunnen we met een gerust hart doen, omdat ze heel veel gemeenschappelijk hebben met elkaar. Als je naar die gemeenschappelijkheid kijkt, zie je dat die duidelijk afwijkt van de omringende talen. Zo heeft het Limburgs een grote hoeveelheid woorden die niet in het Duits of Nederlands voorkomen.
terug

Hoeveel mensen spreken Limburgs?
In de Provincie Limburg spreken nog ongeveer 750.000 mensen regelmatig Limburgs. Het wordt gebruikt in alle lagen van de bevolking, in mondelinge en schriftelijke vorm, onder hoog- en laag-opgeleiden, in theater, literatuur, politiek debat, in de zorgsector, tussen ambtenaren en burgers, op de lokale radio en televisie.
terug

Als ik mijn dialect spreek, spreek ik dan Limburgs of Eijsdens, Mooks of Kerkraads?
Al die dialecten vatten we samen onder het begrip Limburgs. Hoe dichter de plaatsen bij elkaar liggen, hoe meer overeenkomsten de dialecten hebben. Hoe verder uit elkaar, hoe meer verschil. Maar als je goed luistert, hoor je de overeenkomsten. Het Venloos en het Kerkraads zijn dus Limburgse dialecten.
terug

Wat is het verschil tussen een taal en een dialect?
Niemand kan aangeven wat nu precies het verschil is tussen een "dialect" en een "taal". Soms lijken twee verschillenden "talen" sterk op elkaar (zoals Deens en Noors), soms wijken twee "dialecten" zeer sterk van elkaar af (zoals Schwyzerdütsch en Hoogduits). Macht en prestige vervullen een belangrijke rol. Daarom wordt wel eens gezegd dat een taal een dialect is met een leger.
terug

Zijn er typische kenmerken van het Limburgs?
Limburgs verschilt in uitspraak en woordenschat heel sterk van het Nederlands. Denk maar eens aan Limburgse woorden als kalle (‘spreken’), nut (‘lelijk’) of vreigele (‘ruzie maken’) die in het Nederlands niet voorkomen. Ook heeft het Limburgs eigen persoonlijke voornaamwoorden (ich, doe, dich, geer). Een belangrijk kenmerk is ook dat het Limburgs een zogenaamde toontaal is. Door een andere toon in een woord te leggen, kan men in heel veel Limburgse dialecten dat woord een andere betekenis geven: wies met sleeptoon uitgesproken betekent ‘verstandig’, maar met stoottoon ‘melodie’.
terug

Hoe oud is het Limburgs?
Het Limburgs is ouder of minstens even oud als het Nederlands, het Duits, het Engels of het Fries. Hoe oud die talen zijn, kan niemand met zekerheid zeggen. Dat komt omdat die talen in de eerste eeuwen van hun bestaan niet opgeschreven zijn. Het Limburgs is voor het eerst opgeschreven rond het jaar 1170, door de dichter Hendrik van Veldeke.
terug

Je hoort vaak dat het Limburgs onder druk van het Nederlands dreigt te verdwijnen. Is dat zo?
Het feit dat mensen de hele dag door het Nederlands horen en zien, heeft uiteraard een sterke invloed op het gebruik van het Limburgs. Maar naar verhouding spreken er nog steeds erg veel mensen Limburgs, zeker wanneer je het vergelijkt met aangrenzende provincies. Ook veel jongeren gebruiken nog steeds het Limburgs. Ze spreken het niet alleen, maar ze gebruiken het bijvoorbeeld ook om te msn-en, te chatten en te sms-en. Belangrijk is dat ouders hun kinderen opvoeden in het Limburgs, want zo wordt de taal weer doorgegeven aan een volgende generatie.
terug

Sommige mensen vinden dat het Limburgs dat vandaag de dag gesproken wordt, geen echt Limburgs meer genoemd mag worden.
Er zijn inderdaad mensen die menen dat het Limburgs zich niet verder mag ontwikkelen. Dat is een misvatting. Iedere levende taal blijft zich ontwikkelen en daarmee verdwijnen er in het Limburgs allerlei kenmerken, ook onder invloed van het Nederlands en het Engels. Die ontwikkeling stopzetten betekent dat het Limburgs wordt bijgezet in het museum.
terug

Moeten we dialect tegen onze kinderen praten?
Doe dat vooral! Maak het dialect de taal van de opvoeding. Volgens de nieuwste wetenschappelijke inzichten is het een verrijking om meer dan één taal te beheersen. Voor Limburg betekent dat, dat gebruik van het Limburgs naast beheersing van het Nederlands een rijkdom is. Onderzoek heeft aangetoond dat Limburgse dialectsprekende basisschoolleerlingen dezelfde en soms zelfs betere taalprestaties leveren in het schoolvak Nederlands dan eentalige kinderen.
terug

Moeten alle kinderen verplicht Limburgs op school gaan leren?
Dat hoeft echt niet. Wel is het zo, dat de Limburgs sprekende kinderen bewust gemaakt moeten worden van het feit, dat ze in een bijzondere omstandigheid verkeren, doordat ze in twee taalsystemen functioneren. Ook is het handig, als ze weten, hoe ze hun dialect kunnen lezen en schrijven, dat er literatuur bestaat in hun dialect en dat het dialect voor heel veel mensen een heel grote gevoelswaarde heeft.
terug

Heeft het Limburgs een eigen grammatica?
Er zijn mensen die denken dat het Limburgs geen grammatica heeft. Ook die opvatting klopt niet. De grammatica van het Limburgs bestaat net zo goed als de grammatica van het Nederlands. Alleen is er tot nu toe vrijwel geen onderzoek naar gepleegd. Vanaf 2001 bestaat er een grammatica van het Maastrichts, van prof. dr. Flor Aarts. Ook de andere Limburgse dialecten hebben een grammatica, alleen is dat nog niet beschreven of geschikt gemaakt voor het grote publiek. De grammatica van het Montforts is bijvoorbeeld alleen wetenschappelijk beschreven.
terug

Is het Limburgs boers?
Er zijn mensen die het Limburgs een minderwaardige taal vinden. De opvatting dat het Limburgs boers zou zijn, is ook niet vol te houden. In het Limburgs kan men net zo verfijnd en net zo grof zijn als in iedere andere taal. Lezing van Limburgstalige gedichten toont dat snel aan. Het Limburgs heeft ook geen boerse klanken. Het heeft de klanken die erbij horen. Als men die niet kent vanuit het Nederlands, zijn die daarom nog niet boers. Het is meer wat je gewend bent, of wat je gewend wilt zijn.
terug

Kun je Limburgs lezen en schrijven?
Er zijn mensen die menen dat het Limburgs niet te lezen en niet te schrijven is. Ook deze opvatting klopt niet. De teksten op deze website bewijzen het tegendeel. Dat mensen niet zo goed in het Limburgs kunnen lezen komt doordat ze het niet vaak doen. Als men het geregeld doet, levert het geen enkel probleem op.
terug

Is Limburgs te leren als tweede taal?
Er zijn mensen die niet willen dat buitenstaanders de taal leren. Ook dat is een slechte opvatting. Iedereen die z'n taal respecteert, moet blij zijn met ieder ander die de taal als tweede taal erbij leert. De opmerking 'Het klinkt nergens naar' zou verboden moeten worden. Kijk maar naar Frans en Engelssprekenden: die respecteren altijd dat men een deel van de taal kent. Ze letten niet op een buitenlands accent. Als men de taal afsluit voor 'leerders' op latere leeftijd, brengt men de taal in een gevaarlijk isolement.
terug

 

COOKIES
Deze website maakt gebruik van cookies.